_

الگوهای هارمونیک در بازار فارکس

ایده الگوهای هارمونیک اولین بار در سال ۱۹۳۲ میلادی به مغز گارتلی «H.M. Gartley» خطور کرد. او الگویی ۵ نقطه‌ای تحت عنوان الگوی گارتلی را در کتاب خود – «سود در بازار سهام» (Profits in the Stock Market) – مطرح کرد. «لری پزاونتو» (Larry Pesavento) این الگو را با نسبت‌های فیبوناچی تغییر داد و قوانینی را برای معامله با الگوی گارتلی در کتاب خود – «شناخت الگوها با نسبت‌های فیبوناچی» (Fibonacci Ratios with Pattern Recognition) – وضع کرد.

الگوهای هارمونیک الگوهای پیچیده‌ای هستند که در نمودارهای مالی مشاهده می‌شوند. این الگوها از حرکت هندسی قیمت و سطوح فیبوناچی بوجود می‌آیند. به صورت کلی، اغلب الگوهای هارمونیک از ۵ نقطه تشکیل شده‌اند. با‌ این وجود، هر الگوی هارمونیک شکل هندسی و نسبت فیبوناچی متفاوتی دارد. نقاط مشخص‌شده در الگوهای هارمونیک به ترتیب C ،B ،A ،X و D نام‌گذاری می‌شوند و هر الگو قوانین مخصوص به خود را دارد.

نسبت‌های مشتق‌ شده تکمیل کننده نسبت‌های مشتق‌ شده از نسبت اولیه

 

  نسبت‌های اولیه فیبوناچی

 

۰٫۳۸۲ (۱-۰٫۶۱۸) ۰٫۷۸۶ (ریشه دوم ۰٫۶۱۸) 0٫۶۱۸ (نسبت اولیه)
۰٫۷۰۷ ( ریشه دوم ۰٫۵) ۰٫۸۸۶ (ریشه چهارم ۰٫۶۱۸) ۱٫۶۱۸ (پیش‌بینی اولیه)
۱٫۴۱ (ریشه دوم ۲) ۱٫۱۳ (ریشه چهارم ۱٫۶۱۸)
۲٫۲۴ (ریشه دوم ۵) ۱٫۲۷ (ریشه دوم ۱٫۶۱۸)
۳٫۴۱ (عدد پی)
۳٫۶۱۸ (۱+۲٫۶۱۸)

الگوهای هارمونیک حرکت قیمت را پیش‌بینی می‌کنند و به همین علت بسیار مهم به شمار می‌روند. معامله‌گران با یافتن الگوهایی با ابعاد و طول‌های مختلف و اِعمال نسبت‌های فیبوناچی بر آن‌ها موفق به پیش‌بینی پرایس‌اکشن آینده می‌شوند. درواقع از الگوهای هارمونیک برای تشخیص معکوس شدن قیمت بهره گرفته می‌شود.

_

نسبت‌های فیبوناچی چیست؟

با تجربه ثابت شده است که وقتی دنباله‌ای از نسبت‌های فیبوناچی به ترتیب در الگوی ۵ نقطه‌ای (XABCD) ظاهر می‌شوند، حرکت پیش‌بینی شده بعدی به احتمال ۷۰ درصد صحیح است. بنابراین، معامله‌گران هارمونیک صبر می‌کنند تا الگو به نقطه D برسد و تکمیل شود تا معامله را آغاز کنند.

_

نسبت‌ های هارمونیک

در معامله با الگوهای هارمونیک با ۳ نوع نسبت برخورد می‌کنیم. «نسبت‌های اولیه» (Primary Ratio) از اعداد دنباله فیبوناچی بدست می‌آیند و نسبت‌های دیگر به نوعی از نسبت‌های اولیه حاصل می‌شوند. جدول زیر نشان‌دهنده هر ۳ نوع این نسبت‌ها و روابط ریاضی آن‌ها است.

۰٫۷۰۷ ( ریشه دوم ۰٫۵) ۰٫۸۸۶ (ریشه چهارم ۰٫۶۱۸) ۱٫۶۱۸ (پیش‌بینی اولیه)
۱٫۴۱ (ریشه دوم ۲) ۱٫۱۳ (ریشه چهارم ۱٫۶۱۸)  
۲٫۲۴ (ریشه دوم ۵) ۱٫۲۷ (ریشه دوم ۱٫۶۱۸)  
۳٫۴۱ (عدد پی)    
۳٫۶۱۸ (۱+۲٫۶۱۸)    
_

انواع الگو‌های هارمونیک

در تحلیل تکنیکال تا به حال تعداد زیادی الگوی هارمونیک شناسایی شده‌اند که در ادامه به ۴ عدد از مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم. در واقع در این مطلب به ترتیب به الگوهای هارمونیک «گارتلی» (Gartley Pattern)، «پروانه» (Butterfly Pattern)، «خفاش» (Bat Pattern) و «خرچنگ» (Crab Pattern) پرداخته‌ایم. از الگو‌های کم‌تر شناخته‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

(AB=CD)

«خفاش جانشین» (Alternate Crab)

«خرچنگ عمیق» (Deep Crab)

«سایفر» (Cypher)

«۳ حمله» (3DRIVE)

توجه داشته باشید که نام‌گذاری این الگوها بر مبنای ساختار قرارگیری آن‌ها در نمودار بوده است. برای مثال، الگوی کوسه به علت داشتن خطوط شیب‌دار بیرونی و دره سطحی در میانه، به باله پشتی کوسه شباهت دارد و از این‌رو آن‌را این‌گونه نام‌گذاری کرده‌اند.

_

الگوی گارتلی (Gartley)

گارتلی یکی از شناخته‌شده‌ترین الگوهای هارمونیک به شمار می‌رود. الگوی گارتلی یک الگوی ۵ نقطه‌ای صعودی است. این الگو‌ها به حرف M و W در انگلیسی شباهت دارند و با ۵ نقطه کلیدی پیوت شناخته می‌شوند. الگوهای گارتلی از دو پایه اصلاح قیمت و ۲ پایه سوئینگ بوجود آمده‌اند. همه این سوئینگ‌ها به نوعی با هم و با نسبت‌های فیبوناچی ارتباط دارند.

عموماً الگوی صعودی در ابتدای یک روند مشاهده می‌شود و نشان‌دهنده پایان یافتن موج‌های اصلاح قیمتی است. در ادامه این حرکت، نقطه D مشاهده می‌شود. معامله‌گران باید آگاه باشند که به صورت کلی، تمامی الگو‌ها جزئی از یک روند یا بازه بزرگ‌تر هستند. مطابق تصویر بالا در الگوی صعودی گارتلی، قیمت افزایش پیدا می‌کند و به نقطهA می‌‌رسد. سپس، اصلاح قیمت رخ می‌دهد. نقطه B بازگشتی به نسبت ۰٫۶۱۸ از پایه A است. در پایه BC شاهد افزایش قیمت هستیم. BC در واقع بازگشتی به نسبت ۰٫۳۸۲ به ۰٫۸۸۶ از AB محسوب می‌شود. CD حرکت بعدی به سمت پایین را انجام می‌دهد و امتدادی به نسبت ۱٫۱۳ تا ۱٫۶۱۸ از AB است.

_

الگوی پروانه (butterfly)

الگوی پروانه و گارتلی بسیار شباهت دارند اما نقطه D در الگوی پروانه در سطحی متفاوت از نقطه X قرار می‌گیرد. در الگوی صعودی تصویر زیر، قیمت تا سطح A کاهش می‌یابد. موج (پایه) افزایشی AB، بازگشتی به نسبت ۰٫۷۸۶ از XA است. مطابق تصویر، BC بازگشتی به نسبت ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶ از AB است.

همانطور که در نمودار بالا مشاهده می‌کنید، CD امتدادی به نسبت ۱٫۶۱۸ تا ۲٫۲۴ از AB به شمار می‌رود و نقطه D در ۱٫۲۷ امتدادِ پایه XA قرار گرفته است. D ناحیه مناسبی برای فروش سهام است. با اینحال بهتر است معامله‌گران پس از کسب اطمینان این عمل را انجام دهند. حد ضرر تعیین شده برای این معامله نباید خیلی بالاتر از D قرار بگیرد.

_

الگوی خفاش (BAT)

ظاهر الگوی هارمونیک خفاش شبیه به گارتلی است اما ابعاد آن‌ها یکسان نیست. مطابق تصویر زیر در نمونه صعودی این الگو، XA نشان‌دهنده افزایش قیمت است. در نقطه B، قیمت به نسبت۰٫۳۸۲ تا XA ۰٫۵ بازگشت می‌کند. نقطه D در ۰٫۸۸۶ بازگشت XA قرار گرفته است. D ناحیه مناسبی برای خرید و نگهداری سهام است. البته، بهتر است معامله‌گران پیش‌ از این معامله سیگنال‌های مطمئن‌کننده دیگری نیز دریافت کنند. حد ضرر تعیین شده باید در پایین نقطه D قرار بگیرد و خیلی از آن فاصله نداشته باشد.

معامله‌گران باید در نزدیکی نقطه D سهام خود را بفروشند.

_

الگوی خرچنگ (Crab)

به عقیده کارنی، الگوی خرچنگ یکی از دقیق‌ترین الگوهای هارمونیک است. در این الگو، نسبت‌های فیبوناچی نقاط معکوس شدن روند قیمت را با تقریب بسیار خوبی پیش‌بینی می‌کنند. این الگو به الگوی پروانه شباهت دارد اما ابعاد آن متفاوت است. مطابق تصویر زیر، در نقطه B الگوی صعودی خرچنگ، قیمت عقب‌نشینی می‌کند و در نسبت ۰٫۳۸۲ به ۰٫۶۱۸ XA قرار می‌گیرد. در BC قیمت به نسبت ۰٫۳۸۲ به ۰٫۸۸۶ AB بازگشت می‌کند.

بعد از این بازگشت، شاهد امتداد CD به نسبت ۲٫۶۱۸ تا ۳٫۶۱۸ از AB هستیم. نقطه D امتدادی از ۱٫۶۱۸ XA است. معامله‌گر باید در نواحی نزدیک به نقطه D سهام را خریداری کند و حد ضرر را در نقطه‌ای نه چندان پایین‌تر از D قرار دهد.در الگوی هارمونیک نزولی خرچنگ، نواحی نزدیک به نقطه D برای فروش سهام مناسب هستند و حد ضرر نباید چندان بالاتر از این ناحیه‌ها تعیین شود.

_

الگوی هارمونیک AB=CD

الگوی هارمونیک AB=CD یک ساختار قیمتی چهار نقطه‌ای است. بخش اول قیمتی تا حدودی اصلاح می‌شود و حرکت قیمتی مساوی را از محدوده اصلاح قیمتی طی می‌کند. نسبت‌های فیبوناچی در این الگو بایستی در نقاط خاصی روی دهند. در الگو AB=CD نقطه C به عنوان سطح تکمیل الگو در نظر گرفته می‌شود. هر چند بسط BC در این ساختار بسیار اهمیت دارد، اما مهم‌ترین عدد هارمونیک (Harmonic) نقطه دقیق تکمیل AB=CD است.

نسبت‌های متقابل الگو AB=CD

در الگوی AB=CD تناسبت نسبت‌های فیبوناچی در ساختار قیمتی معمولاً نشانگر روابط متقابل خاصی است. نسبت متقابل نقطه C (همان میزان اصلاح موج AB) معمولاً نشانگر میزان بسط BC است که برای تعریف محتمل‌ترین محدوده بازگشتی به کار می‌رود. برای مثال اصلاح ۰٫۶۱۸ درصدی در نقطه C معمولاً بسط ۱٫۶۱۸ درصدی BC را نشان می‌دهد، که با نقطه تکمیل AB=CD مطابقت دارد. این رابطه متقابل در الگوهای یکسان AB=CD بهترین محدوده بازگشتی محتمل (PRZ) را برای این ساختار تعریف می‌کند. این نسبت‌های متقابل که ساختار AB=CD را تکمیل می‌کنند به صورت زیر هستند:

نسبت‌های متقابل برای تعریف محدوده تکمیل الگو ضروری هستند. با این حال مهم‌ترین عددی که در الگو بایستی در نظر گرفته شود، این است که بسط BC بایستی با محدوده تکمیل الگوی AB=CD انطباق داشته باشد.

_

الگو هارمونیک ABCD

الگوی AB=CD اگر در نظرداشته باشیم براساس تشکیل این الگو بر این مبناست که بازار تمایل دارد تا حرکت قبلی خود را تکرار کند.در نتیجه یک موج همانند و هم اندازه موج AB بنام CD تشکیل می شود.بر اساس موقعیت D و C حالات گوناگونی ایجاد می شود.نقطه ی C می تواند انواع ریتریس های مختلف از 38.2% تا 88.6% را به خود اختصاص دهد و نقطه ی D می تواند به طور متناظر به گونه ای تغییر کند که اندازه موج CD در هر صورت با موج AB برابر شود.فقط باید توجه کنید که از بین همه ی ریتریس ها 23.6% برای موج BC قابل قبول نخواهد بود چون نمی تواند نقطه ی B را به یک پیوت ماژور تبدیک کند.

نکته ی مهم الگو هارمونیک ABCD تساوی اندازه و ارتفاع عمودی موج های AB=CD می باشد و اینکه به موازات یکدیگر باشند اهمیتی ندارد.

برای نشان دادن این الگوی نمودار، تمام چیزی که نیاز دارید، چشمانی بسیار تیزبین و ابزار نمودار کاربردی فیبوناچی است. برای هر دو نسخه صعودی و نزولی الگوی نمودار ABCD، خطوط AB و CD به عنوان پایه شناخته می شوند در حالی که BC روند اصلاحی نامیده می شود.

اگر از ابزار فیبوناچی بازگشتی در پایه ی AB استفاده می کنید، BC باید تا سطح 0.618 برسد. بعد، خط CD باید 1.272 فیبوناچی اکستنشن (توسعه یافته) BC باشد.

اما اگر بخواهید دقیقتر از آن باشید، در اینجا چند قاعده بیشتر برای یک الگوی معتبر ABCD وجود دارد. طول خط AB باید برابر با طول خط CD باشد. زمان لازم برای رسیدن قیمت از A به B باید برابر با زمان لازم برای حرکت قیمت از C به D باشد.

_

نحوه معامله الگوهای هارمونیک و سه گام لازم برای معامله کردن

برای معامله‌کردن سهام با استفاده از الگوهای هارمونیک ابتدا باید آن‌ها را در نمودار شناسایی کنیم. تشخیص الگوهای هارمونیک با چشم غیر مسلح ممکن است کمی دشوار باشد. زمانی که یک معامله‌گر ساختار الگو را درک کند، می‌تواند آن‌ها را بوسیله ابزار فیبوناچی تشخیص دهد. مهم‌ترین الگوهای هارمونیک، الگو‌های ۵ نقطه‌ای مانند الگوهای گارتلی، پروانه، خرچنگ و خفاش هستند. این الگوها از الگوهای ۳ نقطه‌ای (ABC) یا ۴ نقطه‌ای (ABCD) بوجود آمده‌اند. تمام سوئینگ‌های قیمتی بین این نقاط به یکدیگر مربوط هستند و نسبت‌های هارمونیکی برپایه فیبوناچی دارند. این الگو‌ها یا در حال تشکیل فرم M یا W هستند یا قبلاً آن‌را تشکیل داده‌اند یا ترکیبی از این دو (الگوی ۳ حمله) را دارند.

گام‌های زیر را می‌توان برای معامله در بازارهای مالی با استفاده از الگوهای هارمونیک طی کرد:

  1. حدس زدن و تشخیص احتمالی الگو از ابتدای شکل گرفتن الگو
  2. تعیین استراتژی ترید و معامله بر اساس الگو
  3. مشخص کردن نقاط ورود و خروج ، اهداف و حد ضرر

درگزینه اول: صرف نظر از اینکه از چه نوع سیستم معاملاتی استفاده می‌کنید، قدم اول یافتن فرصت‌های معاملاتی محتمل است. تکنیک‌های معاملاتی هارمونیک از الگوهای قیمتی تکراری که در گذشته اثبات شده‌اند و نشانگر محدوده‌های اشباع خرید و اشباع فروش هستند، استفاده می‌کنند. درک تفاوت میان الگوهای مختلف هارمونیک برای بهینه کردن فرصت‌های معاملاتی خاص بسیار ضروری است.

در گزینه دوم: پس از تعیین محتمل‌ترین فرصت معاملاتی، معامله اصلی بایستی تعیین شود. موارد زیادی بایستی در دوره مشخصی مورد ارزیابی قرار گیرند. صحت الگو بایستی تعیین شود و تصمیم نهایی در اجرای معامله هم بایستی در نظر گرفته شود.

در گزینه سوم: پس از تصمیم به اجرای معامله، موارد کلی دیگری هم هستند که بایستی در طول فرآیند معامله بررسی شوند. اگر معامله اجرا شده، موقعیت معاملاتی بایستی طبق قواعد بخصوصی جهت بهینه کردن سود و ریسک معامله مدیریت شود.

این سه مرحله بسیار مهم هستند. فرآیند کلی معامله‌گری به سبک الگوهای هارمونیک (Harmonic Pattern) همین سه مرحله است. همواره در هر سیستم معاملاتی بایستی فرصت‌های محتمل معاملاتی، اجرای معامله و مدیریت معامله تا زمان بسته شدن زیر نظر مستقیم معامله‌گر باشند.